Innovators सत्र १० — Capstone Showcase + Ethics आणि जबाबदारी (शिक्षक मार्गदर्शक)

कालावधी: ९० मिनिटे | उद्दिष्ट: प्रत्येक विद्यार्थी आत्मविश्वासाने capstone demo देईल आणि जबाबदार AI वर खरी चर्चा करू शकेल.

माहितीपत्रकातील वचने पूर्ण करते

अंतिम outcomes:
- AI कसे काम करते ते समजणे ✓
- स्वतःचे AI-powered projects बनवणे ✓
- AI जबाबदारीने वापरणे ← आजचा मुख्य focus
- आत्मविश्वासाने कल्पना सादर करणे ← आजचा मुख्य focus

Ethics आणि जबाबदार AI (संपूर्ण अभ्यासक्रमात, आज विशेष भर)

Format

औपचारिक Showcase + संरचित Ethics Panel चर्चा. Showcase त्यांनी बनवलेल्याचे celebration करतो. Ethics Panel सुनिश्चित करतो की ते critically विचार करून जातात.

सामग्री

उपकरणे, projector
प्रत्येक विद्यार्थ्याचे capstone demo ला तयार
Workbook + slides
Printed certificates (file च्या शेवटी template)
पर्यायी: लहान judges panel (इतर शिक्षक, पालक, alumni)
Class photo साठी Camera (consent सह)

वेळेचे विभाजन

वेळ	Block	कृती
०:००–०:१०	Recovery	V1 चालत नसलेल्यांसाठी शेवटची १० मिनिटे. इतर सराव करतात.
०:१०–०:५०	Capstone Demos	प्रत्येक विद्यार्थ्याला ३ मिनिटे. घट्ट ठेवले तर ~१२ विद्यार्थी.
०:५०–१:१५	Ethics Panel	४ खऱ्या scenarios वर संरचित चर्चा
१:१५–१:२५	Certificates + photo	वाटप, photo, टाळ्या
१:२५–१:३०	निरोप	पुढे शिकत राहा + शेवटचे शब्द

१२ पेक्षा जास्त विद्यार्थी असल्यास, demos साठी दोन parallel खोल्या चालवा प्रत्येकात एक शिक्षक, मग ethics + certificates साठी एकत्र या.

वर्गापूर्वी checklist

[ ] प्रत्येक विद्यार्थ्याकडे working v1 आहे (किंवा plan B माहीत आहे)
[ ] Demo order ठरले (random किंवा sign-up)
[ ] सर्वांना दिसणारा timer
[ ] Certificates printed
[ ] पालक आमंत्रित असल्यास: खुर्च्या सेट, त्यांच्यासाठी intro

Capstone demos (४० मिनिटे)

Format

प्रत्येक demo ला ३ मिनिटे. कडक.
प्रत्येकानंतर वर्ग प्रश्नांसाठी ३० सेकंद
शिक्षक वेळ मोजतात. २:३० ला घंटा. ३:०० ला थांबा.
प्रत्येकासाठी वर्ग टाळ्या वाजवतो.

Scoring (शिक्षक वापरतात, विद्यार्थी पाहत नाहीत)

प्रत्येक demo साठी rubric वर मार्क करा (वर्गाआधी printed):

विद्यार्थी	समस्या स्पष्ट?	Demo चालले?	Stack स्पष्ट करू शकला?	Trade-offs स्पष्ट करू शकला?

हा अंतिम grade input बनतो.

चिंताग्रस्त विद्यार्थ्यांना मदत

त्यांना वर्गाच्या मैत्रीपूर्ण भागात बसवा
सादरीकरण करताना workbook उघडी ठेवू द्या
अडकले तर प्रॉम्प्ट द्या: "ही कोणती समस्या सोडवते?"

३० सेकंद Q&A दरम्यान काय विचारायचे

प्रश्न बदला. हे वापरा:

"आणखी एक दिवस असेल तर तुम्ही काय बदलाल?"
"हे कुठे चुकू शकते?"
"तुम्ही स्वतः वापराल? प्रामाणिकपणे?"
"सर्वात अवघड debug होता?"
"याची १० पट आवृत्ती कशी दिसेल?"

Ethics Panel (२५ मिनिटे)

खोली circle किंवा U-आकारात करा. Screen वर एका वेळी एक scenario project करा.

४ scenarios

आधी मांडा: "एकच बरोबर उत्तर नाही. आपण याबद्दल विचार कसा करायचा याचा सराव करत आहोत. मतभेद स्वागतार्ह."

Scenario १ — "Homework helper" bot

१४ वर्षांचा विद्यार्थी शाळेचा ८०% निबंध AI ने लिहून घेतो. स्वतःचा म्हणून submit करतो. AI चे लिखाण इतके चांगले आहे की शिक्षकाला कळत नाही.

ही cheating आहे का?
सीमा कुठे?
AI ने मदत केलेल्या कल्पना (brainstorming) vs AI ने लिहिलेले paragraphs काय?
तुमच्या शाळेसाठी तुम्ही कोणता नियम कराल?

Scenario २ — Biased hiring AI

एक company job applications screen करण्यासाठी AI वापरते. ते १० वर्षांच्या past hires वर train करतात. AI विशिष्ट नावे, शाळा आणि zip codes ला प्राधान्य द्यायला शिकते. Qualified लोकांचे applications मानवाने न पाहताच नाकारले जातात.

कुणाची चूक?
Company? Engineers? AI?
Ship होण्यापूर्वी हे तुम्ही कसे पकडाल?
AI कधी hire करायला वापरावे? सीमा कुठे?

Scenario ३ — तुमच्या मित्राचे deepfake

कुणीतरी image AI वापरून तुमच्या वर्गमित्राची लाजिरवाणे काही करताना खोटी photo बनवते. ती पसरते. वर्गमित्राने केले नाही. Photo काढून टाकेपर्यंत सगळ्यांनी पाहिली.

AI tool जबाबदार आहे का?
बनवणारी व्यक्ती?
Host करणारे platform?
योग्य प्रतिसाद कोणता (कायदेशीर, सामाजिक, technical)?

Scenario ४ — अविश्वसनीय medical AI

एक मोफत chatbot medical सल्ला देते. काही वेळा चुकते, पण मोफत आणि वेगवान आहे, आणि doctors नसलेले अनेक लोक वापरतात.

हे अस्तित्वात असावे का?
"चुकीचे पण मोफत" vs "कोणतेही सल्ला नाही" कोणते वाईट?
कोणते disclaimers / safeguards असावेत?
कुणाला इजा झाली तर कोण जबाबदार?

चर्चा technique

Scenario मोठ्याने वाचा
३० सेकंद शांत विचार
१ मिनिट जोडी share
३-४ विद्यार्थी वर्गासोबत share करतात
तुम्ही synthesize करा, lecture देऊ नका
पुढच्या scenario कडे जा

हा मुद्दा साधा: AI जबाबदारी घेत नाही — माणसे घेतात. Engineers, companies, users, schools.

Responsible Builder's Pledge

Panel संपवण्यासाठी हे मोठ्याने वाचा, मग विद्यार्थ्यांना त्यांच्या workbook मध्ये sign करायला सांगा:

"AI चा builder म्हणून, मी हे commit करतो:

1. काय AI आहे आणि काय मी ते स्पष्ट ठेवणे.
2. माझ्या models ज्या data मधून शिकतात तो fairness साठी तपासणे.
3. Ship करण्यापूर्वी 'हे कुणाला इजा पोहोचवू शकते?' विचारणे.
4. Tool ला दोष न देता माझ्या चुका स्वीकारणे.
5. AI चा वाईट वापर दिसल्यास आवाज उठवणे."

Certificates (१० मिनिटे)

एक-एक करून वाटप. प्रत्येक नाव मोठ्याने वाचा. वर्गाला टाळ्या वाजवायला सांगा. जमल्यास प्रत्येकावर १-ओळीची वैयक्तिक टिप्पणी लिहा.

Class photo + निरोप (५ मिनिटे)

Certificates सह group photo. शेवटचे शब्द:

"तुम्ही हे शिबिर AI वापरून सुरू केले. तुम्ही ते बांधकाम करणारा माणूस म्हणून — आणि AI कसे बांधले जावे यावर गंभीर चर्चा करू शकणारा माणूस म्हणून — सोडत आहात. हे दुर्मिळ आहे. हे शक्तिशाली आहे. चांगले वापरा."

पुढे कुठे जायचे ते सांगा:

बनवलेले सर्व projects त्यांचे edit करण्यासाठी आहेत
साइन अप केलेले free tier accounts त्यांचेच
अधिक खोलात जायचे असेल तर: open-source ML courses, AI hackathons इ.
तुम्हाला resource व्हायचे असेल तर तुमची contact माहिती

Certificate template

═══════════════════════════════════════════════════════

           AI SUMMER CAMP 2026 — INNOVATORS

                  This certifies that

                  ___________________

      has completed 15 hours of applied AI training,
      built four AI-powered projects including a capstone,
       and demonstrated them in the camp showcase.

       ✓ Understands AI & ML fundamentals
       ✓ Builds with generative AI tools
       ✓ Engineers prompts at a professional level
       ✓ Designs AI applications and automation
       ✓ Reasons about AI ethics and responsibility

      Date: __________     Instructor: ____________

═══════════════════════════════════════════════════════

अंतिम showcase rubric

प्रत्येक विद्यार्थ्यासाठी ✓ मार्क करा:

विद्यार्थी	Capstone working	Demo दिला	आधीचे सर्व ३ builds दाखवले	Ethics panel मध्ये सहभाग	Certificate

३+ ✓ असलेल्या प्रत्येकाला certificate मिळते. २ किंवा कमी असलेल्यांना — बाजूला घ्या, अडचण काय होती ते बोला, घरी न्यायला काहीतरी द्या.

कुणालाही certificate शिवाय सोडू नका — त्यांनी जे साध्य केले त्याची दखल घेण्याचा मार्ग शोधा.